Banka promosyonu, kamu veya özel sektör kuramlarının bankalarla yaptığı maaş ödeme protokolleri kapsamında, bankalar tarafından nakit veya hediye puan şeklinde yapılan ödemelerdir.

Banka promosyonlarının işçilere aşağıda yer alan üç yöntemle ödenmesi mümkündür:

Banka promosyonunun doğrudan işçilerin hesabına yatırılması durumunda, bu ödeme ücret olarak değerlendirilmeyecektir.

Banka tarafından işverene ödenip işverenin gelir kaydetmeden doğrudan işçilere aktarması halinde de, bu tutar ücret niteliği taşımayacaktır.

Banka tarafından işverene ödenen tutarın gelir kaydedilerek kazanca dahil edilmesi durumunda, promosyon olma özelliğini kaybedeceğinden ücret olarak vergilendirilmesi gerekecektir.

Bu değerlendirmemizde, banka promosyonlarının işveren tarafından işçilere ödenme zorunluluğu, bu ödemelerin işçilerin kıdem süreleriyle orantılı olarak dağıtılmasının uygunluğu ve bordrolaştırma sürecine ilişkin hususlar ele alınacaktır.

Saygılarımızla,

Endeks Bağımsız Denetim A.Ş.

Banka promosyonu, kamu veya özel sektör kuramlarının bankalarla yaptığı maaş ödeme protokolleri kapsamında, bankalar tarafından nakit veya hediye puan şeklinde yapılan ödemelerdir.

Banka promosyonlarının işçilere aşağıda yer alan üç yöntemle ödenmesi mümkündür:

Banka promosyonunun doğrudan işçilerin hesabına yatırılması durumunda, bu ödeme ücret olarak değerlendirilmeyecektir.

Banka tarafından işverene ödenip işverenin gelir kaydetmeden doğrudan işçilere aktarması halinde de, bu tutar ücret niteliği taşımayacaktır.

Banka tarafından işverene ödenen tutarın gelir kaydedilerek kazanca dahil edilmesi durumunda, promosyon olma özelliğini kaybedeceğinden ücret olarak vergilendirilmesi gerekecektir.

Bu değerlendirmemizde, banka promosyonlarının işveren tarafından işçilere ödenme zorunluluğu, bu ödemelerin işçilerin kıdem süreleriyle orantılı olarak dağıtılmasının uygunluğu ve bordrolaştırma sürecine ilişkin hususlar ele alınacaktır.

Banka Promosyonlarının İşveren Tarafından İşçilere Ödenmesi Zorunluluğunun Değerlendirilmesi

Banka promosyonlarının işveren tarafından işçilere ödenmesi gerektiğine ilişkin mevzuatta açıkça bir düzenleme bulunmamaktadır.

İşyerinde en az üç işçi çalışması hâlinde, işverenin işçi ücretlerini banka aracılığıyla ödemesi yasal zorunluluktur. Ücretlerin bankaya yatırılması nedeniyle, işveren ile banka arasında imzalanan protokoller kapsamında “banka promosyonu” ödemeleri gündeme gelmektedir. Ancak bu promosyonların kime ait olduğu hususu, işçi ve işveren arasında sıkça uyuşmazlıklara yol açmaktadır.

İşverenler, promosyonların iş akdinden kaynaklanmadığını, tamamen banka ile yapılan anlaşma gereği doğduğunu ve bu nedenle işverene ait olduğunu savunmaktadır. Buna karşılık işçiler, promosyonların, ücretlerin bankaya yatırılması sayesinde kazanıldığını ve dolayısıyla kendilerine ödenmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Mevzuatta banka promosyonlarının işçilere ödenmesine ilişkin açık bir hüküm olmadığından işverenin banka promosyonunu işçilere ödemesi yönünde yasal zorunluluğu bulunmamaktadır. Yargıtay kararlarında promosyon bedelinin işverene ait olduğu ve işçinin söz konusu tutar üzerinde bir hakkının bulunmadığı yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır. Aşağıda yer verilen 9. Hukuk Dairesinin kararında da bu görüş benimsenmiştir.

Yargıtay 9. H.D. E.2012/14184, K.2014/19299, T.12.06.2014

'’.... Davacının talep ettiği promosyon parasının işçilere dağıtılmasına ilişkin yasal düzenleme bulunmamaktadır. Yatırılan para işçiye ait olmayıp işverene aittir. İşveren ile banka ve işçi arasında promosyon paralarının işçilere dağıtılacağına yönelik sözleşme de mevcut olmadığından davacı yararına promosyon parasına hükmedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.’’

Banka Promosyonlarının İşçilere Kıdem Süreleri ile Orantılı Olarak Dağıtılmasının Doğruluğunun Değerlendirilmesi

Bankalar, belirli bir süre boyunca ücretlerin kendileri aracılığıyla işçilerin hesaplarına yatırılması karşılığında promosyon ödemesi yapmaktadır. Banka promosyonundan yararlanma oranında belirleyici kriter çalışanın işyerindeki kıdem süresi değil, aylık ücret tutarıdır. Bu nedenle, promosyon tutarının işçiler arasında kıdem süreleriyle orantılı olarak değil, ücret düzeylerine göre dağıtılmasının uygun olacağı kanaatindeyiz.

Banka Promosyonlarının Bordrolaştırılma Süreci

Banka promosyonunun ödenmesi durumunda SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi açısından değerlendirilmesi aşağıda sunulmuştur.

SGK Primi Açısından; Banka promosyon tutarlarının banka tarafından doğrudan işçi hesaplarına yatırılması veya işçi kredi kartlarına puan olarak yüklenmesi durumunda, bu ödemeler ücret olarak değerlendirilemeyecek olup prime esas kazanca dâhil edilmeyecektir.

Banka promosyon ödemelerinin banka tarafından işçi adına doğrudan işverene yapılması ve işverenin bu tutarı işletme gelirlerine kaydetmeden çalışanlara ödemesi halinde de durum değişmeyecektir. Bu ödemeler ücret niteliği taşımayacak olup bordroya eklenmeyecek ve prime esas kazanca dâhil edilmeyecektir. Burada işveren yalnızca bankadan gelen tutara aracılık ederek tutarı işçiye aktarmış olmaktadır.

Buna karşılık, promosyon ödemesinin banka tarafından işverene yapılması ve işverenin bu tutarı şirket gelirine kaydettikten sonra çalışanlara ödemesi halinde ise ödeme “banka promosyonu” niteliğini kaybedecektir. Bu durumda promosyonu fiilen ödeyen banka değil, işveren olacaktır. İşverenin banka tarafından aktarılan tutarı kendi kazancına dâhil ettikten sonra çalışana ücreti ile birlikte ödemesi

durumunda söz konusu ödeme ek bir kazanç olarak değerlendirilerek 5510 sayılı Kanun’un 80. maddesi gereğince prime esas kazanca dahil edilecek, bordroya konu edilerek SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabi tutulacaktır.

Gelir Vergisi Açısından: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61 inci maddesinde ücret, "İşverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat’’ olarak tanımlanmaktadır. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmemektedir.

Kanunun 62’nci maddesinde de işverenlerin, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler olduğu hüküm altına alınmıştır.

Kanunun 61. ve 62. Maddesi gereğince;

- Maaş promosyonlarının bankalar tarafından doğrudan çalışanlara puan veya nakit olarak ödenmesi durumunda, banka ile çalışanlar arasında işçi-işveren ilişkisi olmadığından,

-Bankalar tarafından, vergi mükellefi olsun veya olmasın promosyon anlaşması yapılan kuruma ödeme yapılması ve bu ödemelerin gelir olarak kaydedilmeden çalışanlara aynen aktarılması halinde, ödeme yapan kurum aracı durumunda olacağından,

çalışanlara yapılan bu türden ödemelerin ücret olarak değerlendirilmesi mümkün olmayacaktır.

İşverenler ve bankalar arasında imzalanan maaş ödeme protokolü gereğince; bankalar tarafından işçilere yapılan "promosyon" ödemelerinin doğrudan işverene yapılması ve yapılan bu ödemelerin de işveren tarafından gelir olarak kaydedilmeden işçilere aynen aktarılması halinde, söz konusu promosyon ödemeleri ücret olarak değerlendirilmeyecektir.

Öte yandan, promosyon ödemelerinin banka tarafından işverene ödenmesi ve işveren tarafından gelir kaydedildikten sonra söz konusu tutarın belirli bir tutarın çalışanlara ödenmesi halinde ise yapılan ödeme banka promosyonu olma niteliğini kaybetmiş olacağından ödemelerin ücret kabul edilerek Gelir Vergisi Kanunu’nun 61, 94, 103 ve 104’üncü maddelerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.

Damga Vergisi Açısından; 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1’nci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; Kanuna ekli (1) sayılı tablonun " IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar” başlıklı bölümünün 1/b fıkrasında da, "Maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların"ın binde 7,59 oranında damga vergisine tabi tutulacağı hükümleri yer almaktadır.

Buna göre, işverenin işçilerin ücretlerini bankaya yatırılması işlemine bağlı olarak banka tarafından işçilere yapılacak promosyon ödemeleri hizmet karşılığı yapılacak bir ödeme olmadığından, promosyon ödemesi nedeniyle düzenlenecek kağıtların damga vergisine tabi tutulmaması gerekmektedir.

Ancak banka tarafından işverene ödenen tutarın gelir kaydedilerek kazanca dahil edilmesi durumunda, promosyon olma özelliğini kaybedeceğinden ücret olarak ödenecek olup damga vergisine de tabi tutulacaktır.

Saygılarımızla,

Endeks Bağımsız Denetim A.Ş.

SİRKÜLERİN DAYANAĞI

Yargıtay 9. H.D. E.2012/14184, K.2014/19299, T.12.06.2014

Önemli Hatırlatma;

Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi olarak, Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler  belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal ve ya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir.  Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler ,  oldukları  şekliyle  sunulmaktadır ; "Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi  sirkülerde yazılı konular da, bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. " Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi ", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "" Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi",  söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.