İşçi Tarafından Talep Edilmeyen Ücret Kalemlerinin Giydirilmiş Ücretin Hesabında Re’sen Dikkate Alınmasının Taleple Bağlılık İlkesinin İhlali Anlamına Geldiği

YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas Numarası: 2016/21516

Karar Numarası: 2020/7739

Karar Tarihi: 15.09.2020

“Kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gereken giydirilmiş ücret noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı tanık beyanından hareketle davacının yemek ve yol giderinin işverence sağlandığı kabul edilerek yol ve yemek ücreti giydirilmiş ücrete eklenmek suretiyle hesaplama yapılmıştır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili maddesi uyarınca hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olup ondan fazlasına veya başka bir şeye karar verememektedir. Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinde, davacının aylık belirtilen tutarda ücret ile çalıştığı belirtilmiş, işçiye yemek ya da yol menfaati sağlandığından söz edilmemiş, davalı tanık dinletmemiş, dosyaya maaş bordroları sunulmamıştır. Dava dilekçesinde söz edilmeyen yemek ve yol ücreti eklenerek giydirilmiş ücretin bulunması talep aşımı mahiyetinden olduğundan hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.’’

İşçinin İşe Başlatılmadığı Tarihteki Ücretinin Tespiti Bakımından Başka Bir Çalışanın Ücretinin Emsal Kabul Edilerek Hesaplamaların Yapılmasının Uygun Olması

YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas Numarası: 2023/5103

Karar Numarası: 2023/9215

Karar Tarihi: 14.06.2023

“Uyuşmazlık, işçinin boşta geçen süre ücreti, işe başlatmama tazminatı, fark kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarının hesaplanmasına ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta, davacının işe başlatılmadığı tarihteki ücretinin tespiti bakımından çalışanlardan E.M'nin ücretinin emsal kabul edilerek hesaplamaların buna göre yapılması ilâmın İlgili hukuk kısmında bahsedilen Dairemizin ilke kararına uygundur. Ancak ihbar tazminatı bakımından hükme esas alınan hesaplamada bu çalışanın ücretinin dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. İhbar tazminatı alacağının hesaplanmasında emsal işçi E.M'nin ücretinin esas alınmamış olması hükmün bozulmasını gerektirmiştir. İşçinin işe başlatılmadığı tarihteki giydirilmiş ücret hesabında dikkate alınan sosyal yardımların, asgari ücretteki artış oranına göre artırılması hatalı olmuştur. Sosyal yardımlar asgari ücrete oranlama yapılarak değil, emsal olarak kabul edilen işçiye ödenen sosyal yardım miktarlarına göre belirlenmelidir. Miktarı belirtilmeyen sosyal yardımlar ise rayiç bedeller tespit edilerek ve kazanılmış haklar da gözetilerek hesaplamaya esas alınmalıdır. Hatalı değerlendirmeyle karar verilmesi bozma sebebidir.”

Servis Yardımının Parasal Karşılığının Boşta Geçen Süre Ücretine Eklenmemesi

YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas Numarası: 2021/8447

Karar Numarası: 2021/12505

Karar Tarihi: 22.09.2021

“Taraflar arasında boşta geçen süre ücretinin hesaplanmasına ilişkin uyuşmazlık bulunmaktadır. Somut olayda, işverence işçilere servis tahsis edildiği anlaşılmakta olup, Mahkemece bu servis yardımının parasal değeri boşta geçen süre ücretine ilave edilmiştir. Ancak işçinin fiilen çalışmadığı dört aylık dönemde servis ile işe götürülüp getirilmesi söz konusu olmayacağından bu halde işçinin pozitif manada bir gelir kaybı olmadığı gibi, tasarruf edemediği yahut malvarlığından eksilen bir miktar da bulunmamaktadır. Bir örnek vermek gerekirse, aynı durum yemek yardımı için söz konusu değildir. İşverence işyerinde işçilere yemek verilmesi halinde, işçinin dört aylık boşta geçirdiği süre içinde bu yemek yardımından yararlanması mümkün olamayacaktır. Bu durumda işçi, dört aylık zaman dilimindeki yemek ihtiyacını kendi maddi imkanları ile sağlamak, yemek yardımının eksilmesi ile oluşan boşluğu kendisi ikame etmek zorundadır. Oysa işçi, fiilen işe gitmediği takdirde, herhangi bir gelir kaybı olmadığı gibi, yararlanamadığı yol yardımını ikame edecek bir harcama yapmak zorunda da değildir. Bu itibarla somut olayda, işverence sağlanan servis yardımının parasal karşılığının boşta geçen süre ücretine ilave edilmesi isabetli olmayıp, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.”

Sendikal Tazminata Esas Ücretin İlk Fesih Tarihindeki Ücret Olması

YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas Numarası: 2022/766

Karar Numarası: 2022/1844

Karar Tarihi: 16.02.2022

“Davacının iş sözleşmesi işverence feshedilmiş olup, davacı tarafından açılan işe iade davasının yargılaması neticesinde feshin sendikal nedene dayandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği, istinaf dairesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddedildiği, davalı tarafından temyiz edilen kararın Yargıtay tarafından onandığı, davalı işverene yasal süre içerisinde işe başlama müracaatı yapıldığı, noterlikçe keşide edilen ihtarnamenin davalıya tebliğ edildiği 1 aylık süre içerisinde davacının işe başlatılmadığı anlaşılmaktadır. İş Kanunu'nun ilgili maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ilgili maddede belirtilen tazminata hükmedilmez. Hal böyle olmakla beraber, dosya kapsamında yer alan ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının hak kazandığı sendikal tazminat alacağı, davacının işe başlamak için müracaat ettiği tarihten bir ay geçmekle işverence işe başlatılmadığı tarihteki ücreti esas alınmak suretiyle hesaplanmıştır. Davacının işe iadesine ilişkin kararda sendikal tazminat, işverene başvuru ve işe başlatılma şartına tabi olmaksızın belirlendiğinden, ücretin geçersiz olduğu belirlenen fesih tarihindeki ücret kabul edilerek hesaplanması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmektedir.”

Kıdem ve İhbar Tazminatına Esas Ücretin Hesabı

YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas Numarası: 2021/10431

Karar Numarası: 2021/14429

Karar Tarihi: 18.10.2021

‘’Davacı, operatör yardımcısı olarak çalıştığını, haksız olarak iş akdine son verildiğini, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili, yıllık izin, ücret alacakları olduğunu ileri sürerek; hüküm altına alınmasını talep etmiştir. Taraflar arasında kıdem ve ihbar tazminatına esas ücretin hesabı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır. Davacı dava dilekçesinde işverence yemek ve yol hizmeti sunulduğuna dair beyanda bulunmamış, mahkemece, tanık anlatımı doğrultusunda yemek ve yol bedeli ücretinin tazminata esas ücrete dahil edilerek hesaplama yapılmış olan bilirkişi raporuna itibar edilmiştir. Ne var ki davacının dava dilekçesinde yol ve yemek ücretinin giydirilmiş ücrete dahil edilmesine yönelik bir talebi bulunmamaktadır. Hakim talep ile bağlı olup talepten fazlaya hükmedemez. Dava dilekçesinde söz edilmeyen yol ve yemek ücreti eklenerek giydirilmiş ücretin bulunması talep aşımı mahiyetinde olup bozmayı gerektirmiştir.’’

SİRKÜLERİN DAYANAĞI

Ücrete İlşkin Yargı Kararları

Önemli Hatırlatma;

Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi olarak, Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler  belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal ve ya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir.  Bu  sirkülerler  ve içeriğindeki bilgiler ,  oldukları  şekliyle  sunulmaktadır ; " Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi  sirkülerde yazılı konular da, bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. " Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi ", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "" Endeks Bağımsız Denetim Anonim Şirketi",  söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.